चीनका अनुसन्धानकर्ताले कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) मा आधारित अत्याधुनिक भर्चुअल औषधि छनोट प्लेटफर्म विकास गरेका छन् । यसले परम्परागत विधिको तुलनामा औषधि परीक्षण र छनोटको गति करिब दस लाख गुणा बढाउनुका साथै पूर्वानुमानको शुद्धतामा उल्लेखनीय सुधार ल्याएको छ। छिङहुवा विश्वविद्यालयका अनुसार यो प्रविधिले औषधि खोज र विकासको समय, लागत र जोखिमलाई नाटकीय रूपमा घटाउने क्षमता राख्छ।

‘ड्रगक्लिप’ नाम दिइएको उक्त प्लेटफर्ममार्फत अनुसन्धान टोलीले पहिलो पटक पूर्ण रूपमा भर्चुअल औषधि छनोट परियोजना सफलतापूर्वक सम्पन्न गरेको छ। सम्बन्धित अध्ययन शुक्रबार एक प्रतिष्ठित अन्तर्राष्ट्रिय वैज्ञानिक जर्नलमा अनलाइन प्रकाशित भएको विश्वविद्यालयले जनाएको छ।

ड्रगक्लिप एआई, ठूला डाटासेट र उच्च कार्यसम्पादन कम्प्युटिङ (HPC) को संयोजनमा तयार गरिएको कम्प्युटर प्लेटफर्म हो। यसले मानव शरीरका प्रोटिन र सम्भावित औषधि बन्न सक्ने साना अणु (small molecules) बीचको अन्तरक्रिया कम्प्युटरमै सिमुलेसन गरेर परीक्षण गर्छ। परम्परागत प्रयोगशाला–आधारित परीक्षणमा यस्ता काम गर्न वर्षौँ लाग्ने भए पनि ड्रगक्लिपले एकै कम्प्युटिङ नोडमा एक दिनभित्रै सम्भव बनाएको दाबी गरिएको छ।

अनुसन्धानकर्ताका अनुसार यस प्रविधिले क्यान्सर, सङ्क्रामक रोग र दुर्लभ रोगजस्ता क्षेत्रमा नयाँ औषधि लक्ष्य पहिचान, प्रारम्भिक छनोट (screening) र सम्बन्धित औषधि छान्ने प्रक्रियालाई तीव्र र बढी विश्वसनीय बनाएको छ। कम्प्युटिङ नोड भनेको उच्च कार्यसम्पादन वितरण गरिएको गणना प्रणालीको आधारभूत एकाइ हो, जसले ठूलो मात्राको गणना छोटो समयमा सम्भव बनाउँछ।

ड्रगक्लिपसँग सम्बन्धित डाटाबेस विश्वभरका वैज्ञानिक समुदायका लागि निःशुल्क उपलब्ध गराइएको छ। यसले आधारभूत अनुसन्धानदेखि प्रारम्भिक औषधि विकाससम्म सहयोग पुग्ने र विकासोन्मुख देशका अनुसन्धानकर्तालाई समेत समान पहुँच मिल्ने अपेक्षा गरिएको छ।

आगामी दिनमा ड्रगक्लिप टोलीले शैक्षिक संस्था र उद्योग साझेदारहरूसँग सहकार्य गर्दै क्यान्सर, सङ्क्रामक रोग र दुर्लभ रोगका क्षेत्रमा नयाँ लक्ष्य र पहिलो किसिमका उपचार (first-in-class therapies) छिटो विकास गर्ने योजना अघि सारेको छ। साथै प्लेटफर्मको कार्यसम्पादन थप सुधार, क्षमता विस्तार र औषधि नवप्रवर्तनका लागि अझ बुद्धिमान, प्रभावकारी र पहुँचयोग्य विश्वव्यापी प्रणाली निर्माणमा योगदान पुर्‍याउने प्रतिबद्धता पनि टोलीले जनाएको छ।