अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य लगातार घटिरहेको छ। तर, नेपालमा सुनको मूल्य अन्तर्राष्ट्रिय बजारसँग प्रत्यक्ष अनुपातमा घट्दैन। शनिबार र आइतबार अन्तर्राष्ट्रिय बजार बन्द रहन्छ, त्यसैले शुक्रबारको मूल्य अनुसार नेपालमा आइतबार सुनको भाउ समायोजन हुन्छ।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारको अघिल्लो दिनको मूल्य नेपालमा मूल्य निर्धारणको आधार मानिन्छ। जब अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य घट्छ वा बढ्छ, नेपालमा पनि मूल्य घट्ने वा बढ्ने गर्छ। तर, अन्तर्राष्ट्रिय मूल्य अनुसार नेपालमा मूल्य सटीक अनुपातमा हुँदैन।

उदाहरणका लागि, अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मंगलबार सुनको मूल्य प्रतिऔंस ३७.९७ अमेरिकी डलरले घटेको थियो भने सोमबार ५४.१६ डलरले घटेको थियो। एक औंस सुनमा २.४३ तोला हुन्छ, अर्थात् दुई औंसमा करिब पाँच तोला सुन पर्छ।

तर, नेपालमा बुधबार सुनको मूल्य प्रतितोला केवल ७०० रुपैयाँ घट्यो। मंगलबार प्रतितोला २९ सय रुपैयाँ घटेको थियो। यसरी दुई दिनमा नेपाली बजारमा सुनको मूल्य प्रतितोला ३६ सय रुपैयाँले घटेको छ। अमेरिकी डलरमा हेर्दा यो लगभग २५ डलरको बराबर हो।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा दुई दिनमा सुनको मूल्य प्रतितोला ६० डलरभन्दा बढीले घटेको थियो। मंगलबार प्रतिऔंस सुन १३१.६५ अमेरिकी डलरले घटेको थियो। तर नेपालमा साढे दुई तोला सुनको मूल्य ७ हजार २५० रुपैयाँले घटेको छ, जसको मूल्य अमेरिकी डलरमा करिब ५१.२३ डलर हुन्छ। यसको अर्थ नेपालमा अन्तर्राष्ट्रिय मूल्यभन्दा प्रतितोला लगभग पाँच हजार रुपैयाँ बढी देखिन्छ।

नेपालमा मूल्यको फरक हुनुको कारण व्यवसायीले स्वतन्त्र रूपमा सुन ल्याएर कारोबार गर्न नपाउनु, बैंकलाई तोकिएको कोटाअनुसार सुन आयात हुनु, र व्यवसायीहरूले बैंकसँग निर्भर रहनुपर्ने बाध्यता हो। व्यवसायीहरूले आयातमा लागेको भन्सार शुल्क, बैंकलाई तिर्नुपर्ने कमिसनलगायत खर्च जोडेर मूल्य निर्धारण गर्छन्।

नेपाल सुनचाँदी रत्न तथा आभूषण महासंघका पूर्वअध्यक्ष मनिषलाल प्रधानका अनुसार, “सुन हाम्रो लागि कच्चापदार्थ हो। कहिले माग हुन्छ, कहिले कच्चापदार्थ नै हुँदैन। सरकारको नीतिका कारणले बजारमा मूल्य अस्थिर हुन्छ।”

नेपालमा सुनको माग र आपूर्तिका कारण मूल्य निर्धारण हुने छैन, तर अन्तर्राष्ट्रिय बजारको माग र आपूर्तिका आधारमा मूल्य नेपालमा निर्धारण हुन्छ। मंगलबार सुन प्रतितोला २,३६,३०० रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो।

आज बिहीबार नेपाली बजारमा सुनको भाउ स्थिर रहँदा, चाँदीको मूल्य बढेको छ। नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार आज सुन प्रतितोला २,३६,३ सय रुपैयाँमा, चाँदी प्रतितोला २,९८० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। अघिल्लो दिन चाँदी प्रतितोला २,९६५ रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो।

यसैबीच, अमेरिकी केन्द्रीय बैंकले बुधबार संघीय कोषको ब्याजदर ०.२५ प्रतिशत घटाएको छ। ब्याजदर कटौतीले सुनचाँदीको मूल्य बढ्ने दबाब सिर्जना गर्न सक्ने आकलन गरिएको छ ।