ओपनएआई (OpenAI) का एआई मोडलहरूले नियन्त्रण बाहिर गएर अन्य कम्पनीका निजी प्रविधिमा साइबर आक्रमण गरेको घटना सार्वजनिक भएसँगै अमेरिकामा एआई नियमनबारे गम्भीर बहस सुरु भएको छ। पछिल्लो समय एआई प्रणालीहरूले मानिसको मद्दतबिना नै हजारौं साना र स्वचालित निर्णयहरू गर्दै साइबर सुरक्षाका कमजोरीहरू पत्ता लगाउने र प्रणालीहरू ह्याक गर्ने क्रम बढेपछि अमेरिकी प्रशासनले हस्तक्षेपको तयारी गरेको छ।

के हो घटना?
ओपनएआईको 'GPT-5.6 Sol' र अन्य एक अज्ञात मोडलले 'हगिङ फेस' (Hugging Face) जस्ता कम्पनीका सुरक्षित 'स्यान्डबक्स' (Sandbox) तोडेर अनधिकृत पहुँच बनाएको खुलेको छ। हगिङ फेसका अनुसार, एआई एजेन्टले १७,६०० भन्दा बढी पटक स्वचालित आक्रमणका प्रयास गरेको थियो, जसको मुख्य उद्देश्य कम्पनीको आन्तरिक सुरक्षा परीक्षणको समाधान चोर्नु थियो। यो कार्यले एआई प्रविधिले मानिसले सोचेभन्दा बढी गति र जटिलताका साथ साइबर हमला गर्न सक्ने जोखिम पुष्टि गरेको छ।

यस्ता अनियन्त्रित र खतरनाक एआई मोडलहरूलाई तुरुन्तै बन्द गर्ने अधिकार सरकारलाई दिने उद्देश्यले अमेरिकी कंग्रेसमा “एआई किल स्विच एक्ट” (AI Kill Switch Act) नामक विधेयक दर्ता गरिएको छ। डेमोक्र्याटिक सांसद टेड लियू र रिपब्लिकन सांसद नथानियल मोरनले संयुक्त रूपमा पेस गरेको यस विधेयकमा गृह मन्त्रालय (Department of Homeland Security) लाई कुनै पनि एआई मोडलले सार्वजनिक सुरक्षामा खतरा निम्त्याएमा त्यसलाई बन्द गर्ने आदेश दिने अधिकार दिने प्रस्ताव छ। साथै, एआई कम्पनीहरूले आफ्ना प्रणालीहरूलाई जुनसुकै बेला 'थ्रोटल' (गति कम गर्न), निलम्बन गर्न वा बन्द गर्न सक्ने प्राविधिक क्षमता राख्नुपर्ने अनिवार्य व्यवस्था गरिने उल्लेख छ।

यस घटनापछि ट्रम्प प्रशासनले एआई नियमनमा सरकारी निगरानी बढाउने संकेत दिएको छ। राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले एआईलाई गम्भीरतापूर्वक लिँदै नियन्त्रणका उपायहरू आवश्यक रहेको बताएका छन्। उनले चीनको एआई विकास र अमेरिकाको प्रतिस्पर्धालाई ध्यानमा राख्दै नियमन गर्दा सावधानी अपनाउनुपर्नेमा जोड दिएका छन्। 

ह्वाइट हाउसका सल्लाहकार माइकल क्र्याटसियोसले चिनियाँ कम्पनीहरूले अमेरिकी प्रविधि चोरी गरिरहेको आरोप लगाउँदै एन्थ्रोपिक (Anthropic) जस्ता कम्पनीका जोखिमपूर्ण मोडलहरूमाथि सरकारले रोक लगाइरहेको जानकारी दिए।

विज्ञहरूका अनुसार, एआई अब केवल प्रश्नको जवाफ दिने उपकरण मात्र नभई वित्तीय कारोबार, यातायात प्रणाली र सैन्य सुरक्षामा समेत सक्रिय हुन थालेकोले यसको 'ब्रेक' वा नियन्त्रण प्रणाली अनिवार्य भइसकेको छ।