विश्व पर्वतारोहण क्षेत्रका एक कालजयी व्यक्तित्व, 'निम्स दाइ' का रूपमा परिचित निर्मल पुर्जा अब हामीमाझ रहेनन्। 

पाकिस्तानको गिल्गित–बाल्टिस्तानस्थित ८,०४७ मिटर अग्लो ब्रोड पिक हिमाल आरोहणका क्रममा गएको भीषण हिमपहिरोमा परी ४३ वर्षको उमेरमा उनको दुःखद निधन भएको छ। उनको आरोहण कम्पनी ‘एलाइट एक्स्पेडिसन’ ले शनिबार यसको आधिकारिक पुष्टि गरेसँगै विश्वभरका हिमालप्रेमी समुदाय र नेपाली पर्वतारोहण क्षेत्र स्तब्ध बनेको छ।

गत बिहीबार (जुलाई ३०) ब्रोड पिकमा आएको हिमपहिरोले पुर्जाको नेतृत्वमा रहेको १० सदस्यीय टोलीलाई चपेटामा पारेको थियो। उक्त दुर्घटनामा पुर्जासँगै उनका भरपर्दा सहयात्री एवं गाइडहरू पुरबहादुर गुरुङ (युक्ता) र निमा शेर्पाले पनि ज्यान गुमाएका छन्। प्रतिकूल मौसमका कारण सुरुवाती दिनहरूमा हेलिकोप्टर र पैदल उद्धार टोलीले प्रभावकारी रूपमा खोजी गर्न नसकेपछि शनिबार मात्र उनको निधनको पुष्टि भएको हो।

म्याग्दीको विकट दाना गाउँमा जन्मिएका पुर्जाको जीवन साहस र दृढताको अद्भुत संगम थियो। सन् २००३ मा १८ वर्षको उमेरमा ब्रिटिस गोर्खा सैनिकमा भर्ना भएका उनले १६ वर्ष लामो सैन्य सेवामा बिताए। उनी ब्रिटिस 'स्पेशल बोट सर्भिस' (SBS) मा प्रवेश पाउने पहिलो नेपाली थिए। सैन्य क्षेत्रमा पुर्‍याएको योगदानको कदर गर्दै सन् २०१८ मा बेलायती महारानी एलिजाबेथ द्वितीयाले उनलाई ‘एमबीई’ सम्मानबाट विभूषित गरेकी थिइन्।

पुर्जाको नाममा पर्वतारोहणका थुप्रै कीर्तिमान छन्, तर सन् २०१९ को 'प्रोजेक्ट पोसिबल' (Project Possible) ले उनलाई विश्वकै चर्चाको शिखरमा पुर्‍यायो। उनले ८,००० मिटरभन्दा अग्ला विश्वका १४ वटै हिमाल केवल ६ महिना ६ दिनमा आरोहण गरेर आठ वर्षको पुरानो विश्व कीर्तिमानलाई ध्वस्त पारेका थिए। उनको यो असाधारण यात्रामा आधारित नेटफ्लिक्स वृत्तचित्र ‘१४ पिक्स: नथिङ इज इम्पोसिबल’ मार्फत उनले नेपाली आरोहीको क्षमता र साहसलाई विश्वव्यापी रूपमा स्थापित गरे।

पुर्जाका लागि आरोहण केवल शिखर चुम्ने प्रक्रिया मात्र थिएन, यो त आफ्ना लक्ष्य र सपनालाई निरन्तर पछ्याउने जीवनदर्शन थियो। सन् २०१९ मा उनले खिचेको सगरमाथाको ‘ट्राफिक जाम’ को तस्बिर विश्वभर भाइरल भयो, जसले हिमालको अत्यधिक चाप र सुरक्षा चुनौतीबारे अन्तर्राष्ट्रिय बहस सिर्जना गरेको थियो।

उनी केवल कीर्तिमान बनाउने पर्वतारोही मात्र थिएनन्, संकटमा परेका आरोहीको उद्धार गर्ने र नेपाली गाइडहरूको हकहितका लागि आवाज उठाउने एक प्रभावशाली 'सुपरस्टार' समेत थिए। “हिमालले धेरैलाई शिखरको गौरव दिन्छ, कहिलेकाहीँ आफ्नै काखमा सधैँका लागि अँगालेर पनि राख्छ,” उनको यो भनाइ आज उनको आफ्नै जीवनको अन्त्यमा सत्य साबित भएको छ।

प्रधानमन्त्री बालेन शाहलगायत विभिन्न क्षेत्रका व्यक्तित्वहरूले पुर्जाको निधनप्रति गहिरो दुःख व्यक्त गरेका छन्। प्रधानमन्त्री शाहले सामाजिक सञ्जालमार्फत शोक व्यक्त गर्दै भनेका छन्, “निर्मल पुर्जालगायत सम्पूर्ण दिवंगत आरोहीहरूको भौतिक यात्रा मात्रै रोकिएको हो, तर उहाँहरूको साहस, समर्पण र योगदानको इतिहास सधैँ प्रेरणायुक्त र जीवित रहिरहनेछ।”

ब्रड पिक, जहाँ यसअघि पनि माचेय बेर्बेका जस्ता महान् पर्वतारोहीले ज्यान गुमाएका थिए, आज त्यही हिमाल निम्स दाइको अन्तिम विश्रामस्थल बनेको छ। पुर्जाको भौतिक उपस्थिति अब नरहे पनि 'नथिङ इज इम्पोसिबल' (केही पनि असम्भव छैन) भन्ने उनको दृढता आगामी पुस्ताका आरोहीहरूका लागि सदा प्रेरणाको स्रोत बनिरहनेछ।