घरेलु माग कमजोर रहँदा पनि चीनले सन् २०२६ को सुरुआत उल्लेखनीय व्यापार वृद्धिसहित गरेको छ। आधिकारिक तथ्यांकअनुसार वर्षका पहिलो दुई महिनामा चीनको कुल व्यापार करिब २० प्रतिशतले बढेको छ। अमेरिकातर्फको निर्यात घटे पनि अन्य प्रमुख बजारमा भएको वृद्धिले त्यसको भरपाई गरेको देखिएको छ।

मंगलबार सार्वजनिक गरिएको चीनको भन्सार प्रशासन (General Administration of Customs) को तथ्यांकअनुसार जनवरी–फेब्रुअरी अवधिमा चीनको निर्यात २१.८ प्रतिशतले बढेको छ। यो वृद्धि अर्थशास्त्रीहरूले अनुमान गरेको ७.२ प्रतिशतभन्दा निकै माथि हो।

घरेलु उपभोक्तामा माग सुस्त हुँदै गएको अवस्थामा निर्यातमा आएको यो वृद्धि विश्वको दोस्रो ठूलो अर्थतन्त्र चीनका लागि महत्त्वपूर्ण सहारा बनेको छ। यसले गत वर्ष कायम भएको चीनको रेकर्ड व्यापार अधिशेषलाई थप विस्तार गरेको छ।

चीनमा चन्द्र नयाँ वर्षका कारण हुने आर्थिक उतार–चढावलाई ध्यानमा राख्दै वर्षका पहिलो दुई महिनाको व्यापार तथ्यांक संयुक्त रूपमा सार्वजनिक गर्ने प्रचलन छ। यस पटकको तथ्यांकले मध्यपूर्वमा युद्ध सुरु हुनुअघि नै चीनको अर्थतन्त्रले सन् २०२६ को सुरुआत अपेक्षाकृत बलियो रूपमा गरेको संकेत दिएको छ।

क्यापिटल इकोनोमिक्सका अर्थशास्त्री जिचुन हुआङका अनुसार अमेरिकी भन्सार शुल्कमा केही कमी आउनु र सेमिकन्डक्टरप्रतिको उच्च मागका कारण चीनको निर्यात अझै केही समय बलियो रहन सक्ने सम्भावना छ।

यद्यपि चीनको बढ्दो व्यापार अधिशेषलाई लिएर उसका प्रमुख व्यापारिक साझेदारहरूले चिन्ता व्यक्त गर्दै आएका छन्। चिनियाँ उत्पादनले स्थानीय उद्योगहरूमा प्रतिस्पर्धात्मक दबाब बढाइरहेकाले बेइजिङलाई व्यापार असन्तुलन घटाउन दबाब दिइँदै आएको छ।

भन्सार तथ्यांकअनुसार यस अवधिमा चीनबाट अटोमोबाइल, कपडा तथा घरेलु उपकरणजस्ता उत्पादनहरूको निर्यात उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ।

यो तथ्यांक चीनका शीर्ष नेताहरू सहभागी हुने वार्षिक राजनीतिक बैठक ‘दुई सत्र’ (Two Sessions) भइरहेका बेला सार्वजनिक भएको हो। गत हप्ता सरकारले दशकौँयताकै सबैभन्दा न्यून आर्थिक वृद्धिदर लक्ष्य घोषणा गरेको थियो।

चीनको अर्थतन्त्रका प्रमुख चुनौतीहरूमध्ये घरेलु खर्चमा लामो समयदेखि देखिएको सुस्तता पनि एक हो। महामारी समाप्त भएपछि पनि उपभोक्ता खर्च अपेक्षाअनुसार पुनः उकासिन सकेको छैन।

तर आयाततर्फ भने केही सुधार देखिएको छ। पछिल्लो तथ्यांकअनुसार जनवरी–फेब्रुअरीमा चीनको आयात १९.८ प्रतिशतले बढेको छ, जुन ब्लुमबर्ग सर्वेक्षणले अनुमान गरेको सात प्रतिशतभन्दा निकै माथि हो।

त्यसैबीच अमेरिकातर्फ चीनको निर्यात भने ११ प्रतिशतले घटेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भन्सार शुल्क अभियानलाई तीव्र बनाएपछि यस्तो गिरावट देखिएको हो।

तथ्यांकअनुसार जनवरी–फेब्रुअरी अवधिमा अमेरिकातर्फ चीनको निर्यात ६७ अर्ब २४ करोड डलर पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा ७५ अर्ब ५६ करोड डलर थियो।

त्यसै अवधिमा युरोपेली सङ्घ (EU) तर्फ चीनको निर्यात २७.८ प्रतिशतले बढेको छ भने आसियान राष्ट्रहरूतर्फ २९.२ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ।

मध्यपूर्वको बढ्दो तनावले चीनको ऊर्जा आयातमा पनि प्रभाव पार्ने संकेत देखिएको छ। अर्थशास्त्री हुआङका अनुसार त्यहाँको द्वन्द्वका कारण चीनको तेल आयात खर्च बढ्न सक्ने सम्भावना छ, यद्यपि आयातको परिमाणमा ठूलो असर नपर्न सक्छ।

अमेरिका र इजरायलले इरानविरुद्ध सञ्चालन गरेको युद्धका कारण तेलको मूल्य सन् २०२२ मा रुसले युक्रेनमाथि आक्रमण गरेपछि देखिएको उच्चतम स्तरमा पुगेको छ। यसले विश्व अर्थतन्त्रप्रति चिन्ता थपेको छ।

यस द्वन्द्वका कारण विश्वको करिब पाँचौँ भाग तेल ढुवानी हुने महत्त्वपूर्ण समुद्री मार्ग होर्मुज जलडमरूमध्यमा आवागमन प्रभावित भएको छ। यही तनावबीच विश्वकै सबैभन्दा ठूलो कच्चा पदार्थ आयातकर्ता चीनले जनवरी–फेब्रुअरी अवधिमा तेल आयात १६ प्रतिशतले बढाएको तथ्यांकले देखाएको छ।

पिनपोइन्ट एसेट म्यानेजमेन्टका अध्यक्ष तथा प्रमुख अर्थशास्त्री झिवेइ झाङका अनुसार निर्यातमा देखिएको बलियो वृद्धि चीनको बढ्दो व्यापार असन्तुलनप्रति चिन्तित व्यापारिक साझेदारहरूको तर्कलाई अझ बलियो बनाउनेछ।

चीनका वाणिज्यमन्त्री वाङ वेन्टाओले पनि बेइजिङमा जारी ‘दुई सत्र’ राजनीतिक बैठकका क्रममा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा देशको व्यापार सन्तुलित हुन आवश्यक रहेको स्वीकार गरेका छन्।

उनले भने, “निर्यात र आयात गाडीका दुई पाङ्ग्राजस्तै हुन्। यी दुई सन्तुलित भए मात्र गाडी सहज रूपमा अगाडि बढ्न सक्छ।”

विश्लेषकहरूका अनुसार बलियो निर्यात प्रदर्शन र सरकारले तय गरेको तुलनात्मक रूपमा कम आर्थिक वृद्धिदर लक्ष्यलाई हेर्दा चीनले निकट भविष्यमा ठूलो आर्थिक प्रोत्साहन कार्यक्रम ल्याउने सम्भावना कम देखिएको छ।