नेपालमा हालै आएको विनाशकारी बाढीका कारण ज्यान गुमाएका तर पहिचान खुल्न नसकेका शवहरूको पहिचान गर्न भारतबाट आएको १९ सदस्यीय डीएनए विज्ञ टोलीले काठमाडौँमा काम सुरु गरेको छ। जैविक नमुना सङ्कलन, संरक्षण र विश्लेषणमार्फत अझै बेवारिसे रहेका शवहरूलाई छिटोभन्दा छिटो आफन्तको जिम्मा लगाउन यो विशेष टोली खटिएको हो।

छ वटा समूहमा विभाजित यस भारतीय टोलीमा गान्धीनगरस्थित ‘नेसनल फरेन्सिक साइन्सेस युनिभर्सिटी’ (एनएफएसयू) का १० र दिल्लीस्थित ‘सेन्ट्रल फरेन्सिक साइन्स ल्याबोरेटरी’ (सीएफएसएल) का ९ जना विज्ञहरू समावेश छन्। एनएफएसयूका डीएनए फरेन्सिक सेन्टर अफ एक्सिलेन्सका प्रमुख भार्गव पटेलको नेतृत्वमा आएको यो टोलीले नेपाल प्रहरीको सेन्ट्रल फरेन्सिक साइन्स ल्याबोरेटरी र त्रिवि शिक्षण अस्पतालको फरेन्सिक विभागका विज्ञहरूसँग सहकार्य सुरु गरिसकेको छ। 

टोलीले हाल क्षतविक्षत अवस्थामा रहेका शव र आफन्त खोजीमा रहेका परिवारजनबाट जैविक नमुना सङ्कलनको काम गरिरहेको छ।

आपत्कालीन विपद् पीडित पहिचान (डीभीआई) प्रक्रियाअन्तर्गत शवहरूको कागजी अभिलेख राख्ने, पहिचान नम्बर दिने र मृतकले सम्मानजनक अन्तिम बिदाइ पाऊन् भन्ने सुनिश्चित गर्ने यस अभियानको मुख्य उद्देश्य रहेको एनएफएसयूका क्याम्पस निर्देशक डा. एसओ जुनारेले बताएका छन्। 

यसअघि यो टोलीले गत वर्ष अहमदाबाद विमानस्थल नजिकै भएको एयर इन्डियाको उडान १७१ दुर्घटनाका पीडितहरूको पहिचानमा समेत सफलतापूर्वक काम गरिसकेको अनुभव सँगालेको छ।

नेपाल प्रहरीका वरिष्ठ अधिकारी योगबहादुर पालका अनुसार गत २६ अगस्टको त्रासदीपछि ६ सयभन्दा बढी शवहरूको पहिचान हुन अझै बाँकी रहेको छ। स्वास्थ्य मन्त्रालय र नेपाल प्रहरीको संयुक्त प्रयासमा पीडितहरूबाट सङ्कलित डीएनए प्रमाणको ठुलो डेटाबेससमेत तयार भइसकेको उनले जानकारी दिए।

बाढीमा परी ज्यान गुमाउनेहरूमा केही विदेशी नागरिकसमेत रहेकाले शव पहिचानका लागि विभिन्न दूतावासहरूसँग समन्वय भइरहेको गृह मन्त्रालयका अधिकारी अर्जुन सुवेदीले जानकारी दिएका छन्।

‘हामीले सबै सम्बन्धित दूतावासहरूलाई इमेलमार्फत मेडिकल रेकर्ड पठाउन पत्राचार गरेका छौँ,’ सुवेदीले भने, ‘तत्काल नेपाल आउन असमर्थ आफन्तहरूले स्वदेशकै अस्पतालमा रगतको नमुना दिएर सम्बन्धित दूतावासमार्फत त्यसको रिपोर्ट इमेल गर्न सक्नेछन्। हामी यहाँको डेटासँग त्यसलाई म्याच गरेर पहिचान गर्नेछौँ।’

विदेशी विज्ञहरूको सहयोग र अत्याधुनिक प्रविधिको प्रयोगले लामो समयदेखि थन्किएको शव पहिचान प्रक्रियाले गति लिने र पीडित परिवारले न्यायको अनुभूति गर्ने विश्वास गरिएको छ।