सन् २०२६ को अर्थशास्त्रतर्फको प्रतिष्ठित नोबेल पुरस्कार (‘स्वेरिजेस रिस्कबैङ्क प्राइज इन इकोनोमिक साइन्सेज’) अमेरिकी अर्थशास्त्रीद्वय रोबर्ट ई. हल र माइकल वुडफोर्डलाई संयुक्त रूपमा प्रदान गरिएको छ। स्टकहोमस्थित 'रोयल स्वीडिश एकेडेमी अफ साइन्सेज'ले समष्टिगत आर्थिक स्थायित्वसम्बन्धी नीतिहरूमा ‘सूक्ष्मआर्थिक आधार’ (Microeconomic Foundations) प्रतिपादन गरी विश्वव्यापी आर्थिक मोडलहरूमा क्रान्तिकारी परिवर्तन ल्याएको भन्दै उनीहरूलाई सो पुरस्कार दिने घोषणा गरेको हो।

अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था द न्यूयोर्क टाइम्स र रोयटर्सका अनुसार यस वर्षको पुरस्कारको कुल राशि १२ मिलियन स्वीडिश क्रोनर (करिब १२ लाख अमेरिकी डलर) रहेको छ, जुन दुवै विजेताले आधा-आधा बाँड्नेछन्। आगामी डिसेम्बर १० मा स्टकहोममा आयोजित औपचारिक समारोहमा उनीहरूलाई पदक र प्रमाणपत्र प्रदान गरिनेछ।

परम्परागत किन्सियन मोडलको असफलता र संकट (१९७० को दशक)   
लगभग एक शताब्दीअघि प्रसिद्ध अर्थशास्त्री जोन मेनार्ड किन्सले अर्थतन्त्रलाई माथिबाट मात्रै हेर्ने (बर्ड्स-आई भ्यू) गरी सरकार र केन्द्रीय बैङ्कको हस्तक्षेपको अवधारणा अघि सारेका थिए। किन्सियन सिद्धान्तअनुसार बेरोजगारी र मुद्रास्फीतिबीच विपरीत सम्बन्ध हुन्छ । अर्थात् एउटा बढ्दा अर्को घट्छ । तर, सन् १९७० को दशकमा आएको तेल सङ्कटका बेला यो सिद्धान्त पूर्ण रूपमा असफल साबित भयो। सो समयमा विश्व अर्थतन्त्रले उच्च बेरोजगारी र तीव्र मुद्रास्फीति एकैसाथ व्यहोर्नुपर्‍यो, जसलाई अर्थशास्त्रको भाषामा 'स्ट्यागफ्लेसन' (Stagflation) भनिन्छ।

परम्परागत तथ्याङ्कीय सम्बन्धमा मात्रै आधारित नीतिहरूले बजार सन्तुलनमा ल्याउन नसकेपछि केन्द्रीय बैङ्कहरू संकटमा परेका थिए।

हल र वुडफोर्डको अनुसन्धान तथा तथ्याङ्कीय प्रभाव   
स्ट्यान्फोर्ड विश्वविद्यालयका प्राध्यापक ८३ वर्षीय रोबर्ट ई. हल र कोलम्बिया विश्वविद्यालयका प्राध्यापक माइकल वुडफोर्डले अर्थतन्त्रलाई माथिबाट हेर्नुको सट्टा ‘तलबाट’ (बटम-अप) अर्थात् प्रत्येक घरपरिवार र व्यवसायीको सूक्ष्म मनोविज्ञानका आधारमा विश्लेषण गर्ने मोडल विकास गरेका हुन् ।

रोबर्ट हलको उपभोग सिद्धान्त (१९७८/१९८२)
प्राध्यापक हलले सन् १९७८ मा प्रतिपादन गरेको सिद्धान्तअनुसार मानिसको उपभोग प्रवृत्ति उसको हालको आम्दानीभन्दा पनि भविष्यको सम्भावित अपेक्षा र प्राप्त हुने नयाँ सूचनामा निर्भर हुन्छ। सन् १९८२ मा हल र फ्रेडरिक मिसकिनले गरेको विस्तृत अनुसन्धानले करिब ८० प्रतिशत घरपरिवारले भविष्यको अपेक्षाका आधारमा नै उपभोगसम्बन्धी निर्णय लिने गरेको तथ्याङ्कीय पुष्टि गरेको थियो ।

माइकल वुडफोर्डको 'न्यू किन्सियन मोडल' (२००३)
प्राध्यापक वुडफोर्डले सन् २००३ मा आफ्नो चर्चित ग्रन्थ प्रकाशित गर्दै मौद्रिक नीति, ब्याजदर र मुद्रास्फीतिलाई मानिसहरूको व्यक्तिगत निर्णय प्रक्रियासँग जोडेर अनुसन्धान गरेका थिए । नीतिगत दरलाई प्राकृतिक ब्याजदरभन्दा तल राख्दा लगानी र उपभोग कसरी वृद्धि हुन्छ भन्ने वैज्ञानिक आधार उनले खडा गरेका थिए ।

कोभिड-१९ र आधुनिक आर्थिक संकटमा प्रयोग
नोबेल कमिटी र द न्यूयोर्क टाइम्सको विश्लेषणअनुसार यी दुई अर्थशास्त्रीको मोडलकै कारण हाल विश्वभरका केन्द्रीय बैङ्कहरू (जस्तै: अमेरिकी फेडरल रिभर्ज, युरोपेली केन्द्रीय बैङ्क) ले आर्थिक मन्दीलाई सहजै व्यवस्थापन गर्न सफल भएका छन्। सन् १९३० को दशकको विनाशकारी महामन्दी वा १९७० को दीर्घकालीन क्षतिबाट बचाउन हालैको कोभिड-१९ महामारी र ऊर्जा सङ्कटका बेला केन्द्रीय बैङ्कहरूले यिनै ‘न्यू किन्सियन मोडल’ प्रयोग गरी मुद्रास्फीति र बेरोजगारीलाई नियन्त्रणमा राख्न सकेका थिए। पुरस्कारको घोषणापछि खुसी व्यक्त गर्दै प्राध्यापक वुडफोर्डले सञ्चारमाध्यमलाई भने, “यो मेरो लागि ठूलो सम्मान र सुखद आश्चर्य हो।”